Ипотекийн хөтөлбөр хэрэгжсэн хугацаанд 147.6 мянган зээлдэгчид нийт 11.2 их наяд төгрөгийн хөнгөлөлттэй зээл олгосноос 73 хувь буюу 8.2 их наяд төгрөгийг Монголбанк санхүүжүүлжээ. Хөтөлбөрийн хүрээнд жилд дунджаар 8–10 мянган өрхөд зээл олгож байгаа боловч 2026 оны Наймдугаар сарын байдлаар 54.7 мянган зээлдэгчийн 7.9 их наяд төгрөгийн хүсэлт хуримтлагдсан байна. Монголбанк өнөөгийн санхүүжилтийн хэмжээ зээлийн эрэлтийг бүрэн хангахгүй байгааг баримт бичигтээ тэмдэглэжээ.

Цаашид ипотекийн хөтөлбөр дэх Монголбанкны оролцоог үе шаттай бууруулж, бодлого, төсвийн дэмжлэг, үр дүнгийн хариуцлагыг Засгийн газарт шилжүүлэх чиглэл дэвшүүлсэн байна. Харин хэрэгжилтийг мэргэшсэн санхүүгийн байгууллагаар дамжуулж, дотоод, гадаадын урт хугацааны эх үүсвэрт тулгуурлуулах нь зохистой гэж үзжээ. Энэ хүрээнд төсөв, хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас, институцийн хөрөнгө оруулагч болон олон улсын санхүүгийн байгууллагын эх үүсвэрийг хослуулах саналыг тусгасан байна.

Төсөвт ямар асуудал үүссэн бэ?

Монголбанк ипотекийн хөтөлбөрийн нийгмийн бодлогын шинжтэй татаасын бодит өртөг Төв банкны тайланд шингэж ирсэн нь төсвийн ил тод байдал, парламентын хяналт, үр дүнгийн хариуцлагыг сулруулах эрсдэлтэй гэж тайлбарлажээ. Мөн хөтөлбөрийг санхүүжүүлэхээр нийлүүлсэн мөнгийг Төв банк үнэт цаас гарган буцаан татах шаардлага үүсдэг бөгөөд энэ нь Монголбанкны хүүгийн зардал, алдагдал, өөрийн хөрөнгийн дутагдлыг нэмэгдүүлдэг гэж үзсэн байна. Иймээс хөнгөлөлтийн зардлыг улсын төсөвт ил тод тусгаж, санхүүжилтийг хөгжлийн бодлоготой уялдуулах чиглэл дэвшүүлжээ.

Монголбанкны хуримтлагдсан алдагдал 2025 оны эцэст 6.9 их наяд төгрөг, өөрийн хөрөнгийн дутагдал 4.8 их наяд төгрөгт хүрсэн байна. Гэхдээ энэ алдагдал бүхэлдээ ипотекийн хөтөлбөрөөс үүсээгүй. Баримт бичигт төсвийн шинжтэй хөтөлбөрүүдийн санхүүжилтээс гадна илүүдэл мөнгийг татах бодлогын зардал, валютын ханш болон санхүүгийн үүсмэл хэрэгсэлтэй холбоотой алдагдал нөлөөлснийг дурджээ.

Иргэдэд ямар ач холбогдолтой вэ?

Баримт бичигт хөнгөлөлттэй зээлийн зорилтот бүлэг, шалгуур, дэмжлэгийн хэмжээг хөгжлийн бодлоготой уялдуулан нарийвчлан тогтоох шаардлагатай гэж үзжээ. Мөн өрхийн орлого, орон сууцны хэрэгцээ, төлбөрийн чадварт нийцсэн санхүүжилтийн бүтээгдэхүүн хөгжүүлж, төрийн дэмжлэгийг зорилтот өрхөд ил тод, хэмжигдэхүйц хүргэх зорилго дэвшүүлсэн байна.

Харин хөтөлбөрийг шилжүүлэх тухай заалтуудад зээлийн хүү, урьдчилгаа төлбөр, зээлийн дээд хэмжээ болон хүлээлгийн хугацааг хэрхэн өөрчлөхийг тодорхойлоогүй байна. Иймээс зээлийн дараалал буурах, шалгуур хөнгөрөх эсэхийг одоогоор батлагдсан өөрчлөлт гэж мэдээлэх боломжгүй. Төсөлд хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг Засгийн газарт шилжүүлж, санхүүжилтийн эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх чиглэлүүд тусгагдсан.

Эх сурвалж: Монголбанк, “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэл”-ийн төсөл