Есөн шийдвэрийг ерөнхийд нь харвал орлого, тэтгэвэр, татвар, орон сууц, эрчим хүч, боловсрол, эрүүл мэнд болон байгалийн баялгийн өгөөжийг иргэдэд хүргэх асуудлыг хамарч байна. Гэхдээ эдгээр нь бүгд өнөөдрөөс шууд хэрэгжиж эхлэх шийдвэр биш. Ихэнх нь төсөв болон холбогдох хууль батлагдсанаар хэрэгжихээр төлөвлөсөн бодлого юм.

ТЭТГЭВЭР: 11 ДҮГЭЭР САРААС НЭМЭХЭЭР ТООЦЖЭЭ

Засгийн газрын танилцуулснаар 2026 оны Арваннэгдүгээр сарын 1-нээс тэтгэвэр нэмэх, суурь тэтгэвэр олгох замаар хамгийн бага тэтгэврийг 300 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлэхээр төлөвлөжээ. Мөн Ерөнхий сайд 769 мянган төгрөгийн тэтгэвэр авч байгаа ахмадын тэтгэвэр нэг сая төгрөгт хүрэх боломжтой гэж тайлбарласан байна.  Мөн 141 мянган ахмадын тэтгэврийн зөрүүг арилгаж, олон жил шимтгэл төлсөн хүн илүү өндөр тэтгэвэр авах зарчмыг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн байна. Энэ нь тэтгэврийг бүгдэд нь ижил хэмжээгээр нэмэхээс илүүтэй ажилласан жил, төлсөн шимтгэлийг харгалзах тогтолцоонд шилжих тухай асуудал юм. Тэтгэврийн шударга тогтолцооны шинэчлэлийн төслийг Ерөнхий сайд Н.Учрал өнгөрсөн Зургаадугаар сард УИХ-д өргөн мэдүүлсэн.

Харин 2026 оны төсвийн тодотголд энэ оны Арваннэгдүгээр, Арванхоёрдугаар сард ахмадуудад суурь тэтгэвэр олгоход шаардлагатай хөрөнгийг тусгахаар төлөвлөсөн байна.

ТӨРИЙН ЗАРДЛААС 1.4 ИХ НАЯД ТӨГРӨГ ХЭМНЭНЭ

Засгийн газар 2026 оны төсвийн тодотголоор төрийн байгууллагуудын тэвчиж болох зардлыг бууруулж, нийт 1.4 их наяд төгрөг хэмнэхээр тооцсон. Үүнд томилолт, сургалт, хурал, шагнал урамшуулал, тавилга, машин техник зэрэг зардлыг танах арга хэмжээ багтжээ. Өөрөөр хэлбэл, Засгийн газрын тайлбарлаж буйгаар төрийн зардлыг танаж гаргасан мөнгийг тэтгэвэр, төрийн үйлчилгээний ажилтнуудын цалин, боловсрол, эрчим хүч зэрэг салбарт зарцуулах юм.

ОЮУ ТОЛГОЙН ӨГӨӨЖИЙГ ИРГЭДЭД ХҮРГЭХ ТУХАЙД

Засгийн газар 2027 онд Оюу толгойн 34 хувьд ногдох өгөөжөөс гурван их наяд төгрөгийн орлого төсөвт төвлөрнө гэж тооцсон байна. Энэ мөнгийг иргэдийн хуримтлал болон эрчим хүч зэрэгт хэрхэн зарцуулах талаар иргэдээс санал авах тухай Ерөнхий сайд мэдээлсэн. Гэхдээ энэ нь одоогоор төсөвт тусгагдсан тооцоо бөгөөд бодит орлого нь Оюу толгойн олборлолт, борлуулалт болон зэс, алтны үнэ зэрэг хүчин зүйлээс хамаарна.

1072 ХУВЬЦААГАА АРИЛЖААЛАХ БОЛОМЖТОЙ БОЛНО

“Эрдэнэс Тавантолгой”-н 1072 хувьцаатай холбоотойгоор тус компанийг нээлттэй компани болгох, иргэдэд хувьцаагаа өвлүүлэх, бэлэглэх, цаашлаад арилжаалах боломж бүрдүүлэхээр төлөвлөжээ. Энэ хүрээнд төрийн өмчит компаниудын хувьцааг олон нийтэд санал болгох замаар хөрөнгө оруулалт татах зорилт тавьсан байна. Энэ нь 1072 хувьцааны үнэ өнөөдрөөс шууд өснө гэсэн үг биш. Харин хувьцааг иргэдийн эзэмшилд бодитоор ашиглах боломжийг нэмэгдүүлэх талаар ярьж байгаа асуудал юм.

ТАТВАРЫН ДАРАМТЫГ БАГАСГАНА

Засгийн газрын танилцуулснаар сарын 792 мянган төгрөг хүртэлх цалинд ХХОАТ ногдуулахгүй байхаар төлөвлөжээ. Ингэснээр бага орлоготой ажилтнуудын гар дээр үлдэх мөнгө нэмэгдэх тооцоотой. Мөн жижиг, дунд бизнесүүдийн татварын дарамтыг бууруулах зорилгоор жилийн 2.5 тэрбум төгрөг хүртэлх борлуулалттай аж ахуйн нэгжид нэг хувийн ААНОАТ ногдуулах, НӨАТ-ын бүртгэлийн босгыг 50 саяас 400 сая төгрөг болгох санал танилцуулсан байна.

16 МЯНГАН ӨРХИЙГ ОРОН СУУЦТАЙ БОЛГОНО

Орон сууцны хувьд 2027 онд нийт 16 мянган өрхийг хөтөлбөрт хамруулах тооцоо гаргажээ. Үүнээс 14 мянган өрхийг зургаан хувийн ипотекийн зээлд хамруулах, хоёр мянган өрхийг түрээслээд өмчлөх хэлбэрээр орон сууцтай болгохоор төлөвлөсөн байна. Мөн төрийн барьж буй орон сууцны урьдчилгаа төлбөрийг 30 хувиас 15 хувь болгон бууруулах санал танилцуулжээ.

ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ТАРИФЫГ НЭМЭХГҮЙ

Эрчим хүчний салбарт ДЦС-3-ын дэргэд 300 МВт-ын хүчин чадалтай Дулааны VI цахилгаан станц барих, ДЦС-3 болон орон нутаг дахь дулааны станцуудыг ашиглалтад оруулах зорилт тавьжээ. Мөн Ерөнхий сайд эрчим хүчний үнэ тарифыг нэмэхгүй байх байр суурийг илэрхийлсэн. 2026 оны төсвийн тодотголоор эрчим хүчний салбарт 200 тэрбум төгрөг хуваарилахаар тусгасан байна.

БОЛОВСРОЛ, ЭРҮҮЛ МЭНДЭД ЮУ ХИЙХ ВЭ?

Боловсролын салбарт зургаан бүсэд Кембрижийн хөтөлбөртэй сургууль байгуулах, 2027 онд 100 мянган сурагчийг компьютероор хангах зорилт дэвшүүлсэн байна. Эрүүл мэндийн салбарт одоо гадаадын зээл, тусламжаар баригдаж буй эмнэлгүүдээс гадна нэмж эмнэлэг барих, иргэдэд шаардлагатай эмийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх талаар ярьж байна. Тухайлбал, өнөөдрийн иргэдтэй хийсэн уулзалтын үеэр Ерөнхий сайд ахмадуудад даралт, зүрх судас, чихрийн шижингийн эмийг үнэ төлбөргүй олгохоор төлөвлөж буйгаа хэлсэн.

ТЭГЭХЭЭР “ЕСӨН ШИЙДВЭР” ГЭДЭГ НЬ ЮУ ВЭ?

Өөрөөр хэлбэл, Н.Учралын танилцуулсан есөн шийдвэр нь “төрийн зардлыг танаж, байгалийн баялгийн орлогыг нэмэгдүүлэн, гарсан эх үүсвэрээр иргэдийн орлого, тэтгэвэр, цалин, орон сууц болон төрийн үйлчилгээг дэмжих” гэсэн багц бодлого юм. Гэхдээ энд нэг чухал ялгаа бий. Эдгээрийн зарим нь төсөвт тусгагдсан санал, тооцоо, зарим нь хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн бодлого, харин бодитоор хэрэгжих эсэх нь УИХ-аар төсөв болон холбогдох хуулиуд хэрхэн батлагдахаас шалтгаална. Ерөнхий сайд эдгээр шийдвэрийн хүрээнд тэтгэврийг нэмэх, төрийн зардлыг бууруулах, бага орлоготой иргэдийн татварын ачааллыг багасгах, эмийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх зэрэг асуудлыг онцолж байна. Харин энэ нь одоогоор хэрэгжиж эхэлсэн үйлчилгээ бус, хэрэгжүүлэхээр танилцуулсан бодлого гэдгийг ялгаж ойлгох нь зүйтэй.