Энэхүү үйл явдал тухайн үед Орост хэрэглэж байсан хуучин тооллоор Аравдугаар сарын 25-нд болсон тул түүхэнд Октябрийн хувьсгал хэмээн нэрлэгдэн үлджээ. Большевикууд Арваннэгдүгээр сарын 6–7-нд хотын төмөр замын өртөө, холбооны байгууллага зэрэг стратегийн чухал байгууламжуудыг хяналтдаа авч, 7-ноос 8-нд шилжих шөнө Өвлийн ордонд байсан Түр засгийн газрын сайд нарыг баривчилсан байна.

Тухайн үед Орос улс Дэлхийн нэгдүгээр дайнд оролцож, эдийн засгийн хямрал, хүнсний хомсдол, улс төрийн тогтворгүй байдалд орсон байв. 1917 оны Хоёрдугаар сарын хувьсгалаар эзэн хаан II Николай хаан ширээнээсээ бууж, Түр засгийн газар байгуулагдсан ч дайн үргэлжилж, иргэдийн амьдралын нөхцөл хүнд хэвээр байжээ. Энэ нөхцөлд большевикууд дайныг зогсоох, тариачдад газар олгох, төрийн эрх мэдлийг ажилчин, цэргүүдийн зөвлөлд шилжүүлэх зорилт дэвшүүлж, улс төрийн дэмжлэгээ нэмэгдүүлсэн байна.

Октябрийн хувьсгалын үр дүнд Орост большевикуудын удирдсан Зөвлөлт засаг тогтож, улс төр, эдийн засгийн шинэ тогтолцоог бий болгох үйл явц эхэлжээ. Шинэ засгийн газар газар өмчлөлийн харилцааг өөрчлөх, үйлдвэр, банкны салбарт төрийн хяналтыг өргөжүүлэх бодлого хэрэгжүүлсэн бөгөөд 1918 оны Гуравдугаар сарын 3-нд Брест-Литовскийн энхийн гэрээ байгуулж, Дэлхийн нэгдүгээр дайнаас гарсан юм. Гэвч хувьсгалын дараа иргэний дайн, улс төрийн хүчирхийлэл, эдийн засгийн хүнд хямрал нүүрлэжээ. Улмаар 1922 онд Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Улс байгуулагдсан байна.

Октябрийн хувьсгал Монголын түүхэнд ч чухал нөлөө үзүүлсэн. Орост Зөвлөлт засаг тогтсоноор бүс нутгийн улс төрийн нөхцөл өөрчлөгдөж, Монголын тусгаар тогтнолын төлөөх тэмцэлд шинэ гадаад орчин бүрджээ. Монголын хувьсгалчид Зөвлөлт Орос улстай холбоо тогтоож, цэргийн хүч, улс төрийн дэмжлэг авсан нь 1921 оны Ардын хувьсгалын ялалтад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Гэхдээ 1921 оны хувьсгал нь зөвхөн Орост болсон үйл явдлын үр дагавар бус, Монголын тусгаар тогтнолоо сэргээх тэмцлийг өдөөхөд, тухайн үеийн дотоод нөхцөл байдалтай нягт холбоотой байсныг түүхийн судалгаанд онцолдог.

Октябрийн хувьсгалын түүхэн нөлөө Орос, Монголын хүрээгээр хязгаарлагдаагүй юм. Энэ үйл явдал дэлхийд социалист үзэл суртал түгэн дэлгэрэхэд нөлөөлж, XX зууны олон улсын харилцаа, улс төрийн тогтолцоонд томоохон өөрчлөлт авчирсан. Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа АНУ, Зөвлөлт Холбоот Улс тэргүүтэй хоёр туйлт олон улсын тогтолцоо бүрэлдэж, Хүйтэн дайны үеийн улс төр, эдийн засаг, цэргийн өрсөлдөөн олон арван жилийн турш дэлхийн хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлжээ. Ийнхүү Октябрийн хувьсгал нь нэг улсын засгийн эрхийг өөрчилсөн үйл явдлаас хальж, XX зууны дэлхийн улс төр, үзэл суртал, олон улсын харилцаанд гүнзгий ул мөр үлдээсэн түүхэн эргэлтийн нэг болсон юм.

Эх сурвалж: warwick.ac.uk